دکتر احمد حیدری

آن سوی ماهیت ادبیات تطبیقی از دیدگاه ناقدان عرب

سه شنبه 24 فروردین 1395 06:36 ب.ظ

نویسنده : دکتر احمد حیدری
ارسال شده در: پسااستعماری ( رویکرد ادبیات تطبیقی ) ، الأدب المقارن - ادبیات تطبیقی ،

آن سوی ماهیت ادبیات تطبیقی از دیدگاه ناقدان عرب

تورج زینی وند

دانشیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

برای دانلود مقاله کلیک کنید

چکیده

هنگامی‌که دانش ادبیات تطبیقی، مرزهای اروپا را درنوردید و به سرزمین های عربی راه یافت، موضع‌گیری های متفاوت و بعضاً متناقضی از سوی ناقدان عرب در برابر آن مطرح شد؛ برخی با استقبال از ادبیات تطبیقی، آن را روزنه ای برای تقویت فرهنگ و ادبیات ملی و ابزاری برای گفت‌و‌گو، دوستی، فهمیدن و شناخت دیگران و‌... دانسته و گروهی دیگر با نگاه تردید و اتهام به آن نگریسته و بر این باورند که «اروپا‌محوریِ» مکتب های ادبیات تطبیقی و پیوند آن با «ناسیونالیسم» و «امپریالیسم» غرب، کوششی برای غربی‌نمودن اندیشه های عربی‌ اسلامی و آغازی برای استعمار نوین (فرهنگی) از سوی اروپاییان است. این پژوهش نظری، بر آن است تا با بهره گیری از روش توصیفی- تحلیلی به مرور موشکافانه و تحلیل دیدگاه‌های انتقادی گروه دوم بپردازد. یافتة اساسی آن نیز در این نکته است که این گروه ناقدان از زاویة هویت و فرهنگ به نقد و آسیب شناسی ادبیات تطبیقی پرداخته و بر این عقیده هستند که ادبیات تطبیقی دچار اروپا‌محوری و نژادپرستی فرهنگی است.

واژگان کلیدی: ادبیات تطبیقی؛ ناقدان عرب؛ مکتب‌های ادبیات تطبیقی؛ استعمار فرهنگی؛ اروپامحوری؛ نقد فرهنگی




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: ادبیات تطبیقی ، ماهیت ادبیات تطبیقی ، الأدب المقارن ، مدارس الأدب المقارن ، مکتب ادبیات تطبیقی ، استعمار فرهنگی ، نقد فرهنگی ،
آخرین ویرایش: سه شنبه 24 فروردین 1395 06:38 ب.ظ

محمد غنیمی هلال و جایگاه او در ادبیات تطبیقی عربی

پنجشنبه 13 اسفند 1394 11:38 ب.ظ

نویسنده : دکتر احمد حیدری
ارسال شده در: الأدب المقارن - ادبیات تطبیقی ،

محمد غنیمی هلال و جایگاه او در ادبیات تطبیقی عربی

برای دانلود مقاله کلیک کنید

چکیده:

تألیف در زمینه ادبیات تطبیقی عربی با عبد‌‌‌الرزاق حمیده، ابراهیم سلامه و نجیب ‌‌العقیقی آغاز شد. هر یک کتاب‌هایی را با عنوان الادب المقارن برای تدریس در دانشگاه تألیف کردند. این کتاب‌ها بر خلاف عنوانشان «الادب المقارن» در محتوا ارتباطی به ادبیات تطبیقی نداشته و نتوانستند اصول این علم را بر‌اساس مکتب فرانسه ـ مکتب رایج عصر ـ تبیین نموده و تعریف روشنی برای آن ارائه نمایند تا بتوان بر‌اساس آن به بررسی نمونه‌های تطبیقی در این عرصه پرداخت؛ زیرا مؤلفان آن‌ها متخصص این رشته نبودند. تأسیس اصول ادبیات تطبیقی در کشور‌های عربی با محمد غنیمی هلال (1917-1967) آغاز شد. او با تألیف کتاب الادب المقارن به تبیین قواعد نظری و عملی این رشته پرداخته، ادبیات تطبیقی را بررسی روابط ادبیات ملی در خارج از مرزهای زبان آن ملت و مطالعه ارتباط تاریخی میان آن‌ها تعریف نموده و پژوهش‌های تطبیقی خود را بر‌اساس این اصول بنیان نهاده است. هلال در تألیف این کتاب از استادان فرانسوی‌اش اثر پذیرفته است. هلال با تدریس ادبیات تطبیقی در دانشگاه‌های مصر به تبیین مفاهیم این علم پرداخت و از این رهگذر شاگردان بسیاری تربیت نمود که آثار ارزشمندی را در این زمینه‌ تألیف کردند. با مقایسه آثار آن‌ها با آثار هلال، شباهت‌های زیادی میان مباحث کتاب‌هایشان در دو حیطه نظری و تطبیقی (عملی) مشاهده می‌شود که بیانگر تأثیر هلال بر پژوهش‌های آن‌ها است. هدف این مقاله‌، نشان دادن نقش هلال در تأسیس و تبیین مفاهیم نظری و عملی ادبیات تطبیقی عربی است که چگونه با وجود تلاش‌هایی که پیش از وی صورت گرفته، او بنیانگذار این علم گردیده و فعالیت‌های پس از خود را در این زمینه سمت و سو داده است.

کلمات کلیدی: ادبیات عربی ادبیات تطبیقی الادب المقارن غنیمی هلال مکتب فرانسه




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: غنیمی هلال ، ادبیات تطبیقی فرانسه ، الأدب المقارن غنیمی هلال ، تطبیقی غنیمی هلال ، مکتب آمریکا ادبیات تطبیقی ، مدارس الأدب المقارن ، مدرسه ادبیات تطبیقی ،
آخرین ویرایش: پنجشنبه 13 اسفند 1394 11:41 ب.ظ

الادب المقارن: مکانته ومسائله الهامة – ادبیات تطبیقی جایگاه و مسائل مهم آن

سه شنبه 27 بهمن 1394 05:18 ب.ظ

نویسنده : دکتر احمد حیدری
ارسال شده در: الأدب المقارن - ادبیات تطبیقی ،

الادب المقارن : مکانته ومسائله الهامة – ادبیات تطبیقی جایگاه و مسائل مهم آن

ناصر محسنی نیا

برای دانلود مقاله کلیک کنید

الملخص

هذه المقالة تهدف الی دراسة موجزة فی تعاریف الأدب المقارن، ولمحة موجزة حول ماضی الأبحاث المقارنة فی ایران و البلدان العربیة،و مکانة الأدب المقارن فی ایران المعاصرة و الأقطار العربیة، ثم إشارة موجزة إلی الباحثین المقارنین فی العالم المعاصر، و أهمیة فرع الأدب المقارن و مکانته فی الجامعات الایرانیة و مراکزها البحثیة، لتصل من خلال هذه البحوث الی ضرورة إنشاء فرع الأدب المقارن فی ایران، و الأنتباه الی اهمیة الأدب المقارن فی ایران و البلاد العربیة، و اخیرا تدرس المقالة کیفیة انشاء فرع الادب المقارن بین الأدب الفارسی و الأدب العربی علی مستوی الماجیستر فی جامعة الشهید باهنر بکرمان وما صاحب انشاء هذا الفرع من بحوث علمیة و مناقشات قیمة لتکون تجربة مفیدة تمکن لاصحاب اللغة العربیة و الفارسیة  فی الجامعات الأخری الاستفادة منها فی هذا المضار.

الكلمات الرئیسیة: الأدب المقارن؛ الأدب الفارسی المقارن؛ الأدب العربی المقارن

منابع استفاده شده در این مقاله:

-    ابن ابی الصّلت، امیّه، دیوان، دارالفکر، بیروت، 1991م.

-    اعشی، میمون بن قیس، دیوان، دارالفکر، بیروت، 1996 م.

-    افلاکی، شمس الدین احمد، مناقب العارفین، تصحیح احمد تحسین یازیجی، آنکارا، 1961م.

-    امین مقدّسی، ابوالحسن، ادبیات تطبیقی، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اوّل، 1386ه. ش .

-    براون، ادوارد، تاریخ ادبی ایران، ترجمه علی پاشا صالح، تهران، 1333 ه.ش.

-    بصری، جاحظ، الحیوان، دارالمعارف، قاهره، 1325 ه . ش .

-    تیگم، پل وان، الادب المقارن، ترجمه سامی مصباح الحسامی، بیروت، 1931م.

-    دودپوتا، عمر محمّد، تأثیر شعر عربی بر تکامل شعر فارسی، ترجمة دکتر سیروس شمیسا، نشر صدای معاصر، تهران، چاپ اوّل، 1382ه . ش .

-    حدیدی، جواد، برخورد اندیشه ها، انتشارات طوس، تهران، 1356ه.ش.

-    الخطیب، حسام، الأدب المقارن، جامعة دمشق، چاپ اوّل، 1981م.

-    الخطیب، حسام، الأدب المقارن من العالمیه إلی العولمه، الدوحه، المجلس الوطنی، چاپ اوّل، 2001م.

-    الخطیب، حسام، آفاق الأدب المقارن، دمشق، دارالفکر، چاپ دوم، 1999م.

-    زیدان، جرجی، تاریخ الآداب العربیه، بیروت، لبنان، 1981م.

-    زرین کوب، عبدالحسین، نقش بر آب، انتشارات سخن، تهران، 1374ه . ش .

-    سیاح، فاطمه، نقد و سیاحت، به کوشش محمد گلبن، انتشارات طوس، 1354 ه. ش.

-    شفا، شجاع الدین، ایران در ادبیات جهان، انتشارات ابن سینا، تهران، 1332ه.ش.

-    شفیعی کدکنی، محمدرضا، صورخیال در شعر فارسی، انتشارات نیل، تهران، 1350ه . ش.

-    عبود، عبده، الأدب المقارن، حمص، جامعه البعث، 1992م.

-    قاسم نژاد، علی ، ادب تطبیقی، دانشنامة ادب فارسی، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1376ه. ش.

-    کفافی، عبدالسلام، فی الأدب المقارن، بیروت، 1994م.

-    هلال، محمد غنیمی، الأدب المقارن، بیروت، دارالعوده، 1987م.

-    ندا، طه، الأدب المقارن، ترجمه هادی نظری منظم، چاپ دوم، تهران، نشر نی، 1387 ه. ش.

-    یوسف نجم، محمد، نظریه النقد و الفنون و المذاهب الادبیه، بیروت، الطبعه الثانیه، 1985م.

-    مقاله ها:

-    إصطیف، عبدالنّبی، »المنهج المقارن فی الدراسه الأدبیه»، جامعه سوریه، 2008م.

-    فرزاد، عبدالحسین، »نگاهی تطبیقی به شعر معاصر ایران و عرب»، فصلنامه ادبیات تطبیقی، سال اوّل، شماره یک، 1386ه.ش.

-    نجفی، ابوالحسن، »سخنرانی درباره ادبیات تطبیقی»، بنیاد ایران شناسی، 16 تیرماه.1387 ه.ش.

-    محقّق، مهدی، »سخنرانی درباره ادبیات تطبیقی»، روزنامه صبح ایران، شماره 3054، 9 /3 /1387ه.ش.




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: الأدب المقارن ، الأدب الفارسی المقارن ، الأدب العربی المقارن ، موضوع ادبیات تطبیقی ، مدارس الأدب المقارن ، مصادر الأدب المقارن ، المدرسة الفرنسیة ،
آخرین ویرایش: سه شنبه 27 بهمن 1394 05:22 ب.ظ

التجربة السلافیة والدرس المقارن للأدب

سه شنبه 27 بهمن 1394 04:02 ب.ظ

نویسنده : دکتر احمد حیدری
ارسال شده در: السلافیة ( المدرسة ) ، الأدب المقارن - ادبیات تطبیقی ،

التجربة السلافیة والدرس المقارن للأدب

حیدر خضری

برای دانلود مقاله کلیک کنید

الملخص

تعد التجربة السلافیة إحدى المحاولات الهامة والنافعة فی مجال الدراسات الأدبیة المقارنة، مع أنها قومیة فی شکلها واشتراکیة فی محتواها، لکنها إنسانیة وعالمیة فی نزعتها وهی، بعد المدرستین الفرنسیة والأمریکیة، أشهر المحاولات الموجودة فی عالم الأدب المقارن. ممثلو هذا الاتجاه المقارن ینطلقون من النظریة "المارکسیة القائلة إن الأدب جزء من" البناء الفوقی "للمجتمع، فیتغیر و یتطور بتغییر المجتمع وتطوره، وفضلاً عن أن لکل مجتمع أدبا خاصا، فهناک لکل طبقات المجتمع الواحد أیضاً أدب خاص یصوره أدیب تلک الطبقة فی مؤلفاته ودراساته سواء بطریقة واعیة أم غیر واعیة، ولذلک فإننا حینما ندخل فی إطار الدراسات المقارنة ونبحث عن وجوه التشابه بین أدبین أو وجوه اختلافهما لابد لنا أن نرى الواقع الاجتماعی والاقتصادی الذی یسود فی المجتمعین، لأنهما یؤدیان دوراً هاماً ورئیساً فی الإنتاجات الأدبیة.

الكلمات الرئیسیة: الأدب المقارن؛ مدارس الأدب المقارن؛ التجربة السلافیة

منابع استفاده شده در مقاله:

- اصطیف، عبدالنبی: العرب والأدب المقارن، دمشق، وزارة الثقافة، منشورات الهیئة العامة السوریة للکتاب، ط.الأولى، 2007م.

- اصطیف، عبدالنبی: الأدب المقارن والمرکزیة الغربیة، المعرفة، السنة41، العدد466، 2002م.

-----------: المدرسة السلافیة والدرس المقارن للأدب، مجلة الموقف الأدبی، السنة 36، العدد433، 2007م.

- باسنیت، سوزان: الأدب المقارن مقدمة نظریة، ترجمة أمیرة حسن نویرة، دمشق، المجلس الأعلى للثقافة، 1999م.

- برکات، وائل و السید، غسان و هارون، نجاح: اتجاهات نقدیة حدیثة ومعاصرة، منشورات جامعة دمشق  ( کلیة الآداب والعلوم الإنسانیة)،2004-2005م.

- جیرمونسکی، فیکتور مکسیموفیتش: علم الأدب المقارن شرق وغرب، ترجمة: غسان مرتضى، حمص، د.ن، 2004م.

- حجازی، سمیر: مدخل إلى مناهج النقد الأدبی المعاصر مع ملحق قاموس المصطلحات الأدبیة، دمشق، دار التوفیق، ط.الأولى، 2004م.

- الخطیب، حسام: آفاق الأدب المقارن عربیاً وعالمیاً، دمشق، دار الفکر، ط.الثانیة، 1999م.

- --------: الأدب المقارن من العالمیة إلى العولمة، القطر، الدوحة، المجلس الوطنی للثقافة والفنون والتراث، ط.الأولى، 2001م.

- --------: سبل المؤثرات الأجنبیة وأشکالها فی القصة السوریة دراسة تطبیقیة فی الأدب المقارن،دمشق، مطابع الإدارة السیاسیة، ط. الخامسة، 1991م.

- خلیل، إبراهیم: فی النقد والنقد الألسنی، عمان، منشورات أمانة عمان الکبرى، ط.الأولى، 2002م.

- رانیلا، أ.ل.: الماضی المشترک بین العرب والغرب: أصول الآداب الشعبیة الغربیة، ترجمة: د. نبیلة إبراهیم، مراجعة د. فاطمة موسى، الکویت، سلسلة عالم المعرفة، العدد 241، المجلس الوطنی للثقافة والفنون والآداب،  1999م.

- سعد، جویا بلندل: صورة العرب  فی الأدب الفارسی الحدیث، ترجمة: صغر الحاج حسین، بیروت، دار قدمس للنشر والتوزیع، د.ط، لا.تا.

- سعید، إدوارد: الاستشراق المعرفة.السلطة.الإنشاء، ترجمة کمال أبودیب، مؤسسة الأبحاث العربیة، ط.الأولى، 1981م.

- -------: تعقیبات على الاستشراق، ترجمة صبحی حدیدی، بیروت، المؤسسة العربیة للدراسات والنشر، ط.الأولى،1996م.

- السید، غسان: الترجمة الأدبیة والأدب المقارن، مجلة جامعة دمشق للآداب والعلوم الإنسانیة، المجلد23، العدد الأول،ص61-82، 2007م.

- شلش، علی: الأدب المقارن بین التجربتین الأمریکیة والعربیة، الریاض، دار الفیصل الثقافیة، ط.الأولى، 1995م.

- صقور، مالک: بوشکین والقرآن. دراسة فی الأدب المقارن، دمشق، دار الحارث، 2000م.

- عاصی، میشال و یعقوب، إمیل بدیع: المعجم المفصل فی اللغة والأدب، دار العلم للملایین، ط.الأولى، 1987م.

- عبود، عبده: الأدب المقارن مدخل نظری ودراسات تطبیقیة، جامعة البعث، کلیة الآداب والعلوم الإنسانیة، 1991-1992.

- عبود، عبده و حمود، ماجدة و السید، غسان: الأدب المقارن مدخلات نظریة ونصوص ودراسات تطبیقیة، منشورات جامعة دمشق، 2000-2001م.

-عزت، عزة: صورة العرب والمسلمین فی العالم، القاهرة، مرکز الحضارة العربیة، ط. الثانیة، 2003م.

- علوش، سعید: مدارس الأدب المقارن، دراسة منهجیة، بیروت، المرکز الثقافی العربی، 1987م.

- الغمری، مکارم: مؤثرات عربیة وإسلامیة فی الأدب الروسی، الکویت، سلسلة عالم المعرفة، العدد155، المجلس الوطنی للثقافة والفنون والآداب، 1991م.

- المجلس الأعلى لرعایة الفنون والآداب والعلوم الاجتماعیة: ندوة الأدب المقارن ودوره فی تقارب الشعوب، الجمهوریة العربیة السوریة، وزارة التعلیم العالی، جامعة الحلب، 2005م.

- مدنی، محمد: مستقبل الأدب المقارن فی الظل العولمة یکون أو لا یکون... تلک هی المسألة، جامعة ألمانیا، مرکز دراسات المستقبل، دار الهدى للنشر والتوزیع، ط.الأولى، 2001م.

- مکی، الطاهر أحمد: الأدب المقارن أصوله وتطوره ومناهجه، القاهرة، دار المعارف، ط.الأولى، 1987م.

- مومزن، کاتارینا: جوته والعالم العربی، ترجمة: د.عدنان عباس علی، مراجعة: د. عبدالغفار مکاوی، الکویت، سلسلة عالم المعرفة، العدد194، المجلس الوطنی للثقافة والفنون والآداب، 1995م.

- نیکوبخت، ناصر: تأثیر زبانهای ایرانی در زبانهای اروپای شرقی، اولین کنفرانس پژوهشهای زبان فارسی، دانشگاه تربیت مدرس، مجموعه مقالات اولین همایش، ص664-670، 1381 ه.ش.

- وهبة، مجدی: معجم مصطلحات الأدب(انکلیزی-فرنسی-عربی) مکتبة لبنان، ط.الأولى، 1974م.

- الیافی، نعیم: أطیاف الوجه الواحد دراسات نقدیة فی النظریة والتطبیق، دمشق، منشورات اتحاد الکتاب العرب، ط.1، 1997م.

- یعقوب، إمیل بدیع وآخرون: قاموس المصطلحات اللغویة والأدبیة، عربی-انکلیزی-فرنسی، دار العلم للملایین، ط.الأولى، 1987م.




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: المدرسة السلافیة ، مدارس الأدب المقارن ، الأدب المقارن ، التجربة السلافیة ، مدرسة الأدب المقان ، مدرسه سلافی ، السلافیة المقارنة ،
آخرین ویرایش: سه شنبه 27 بهمن 1394 04:04 ب.ظ



پذیرش ترجمه از عربی به فارسی -- ترجمه از فارسی به عربی* با من تماس بگیرید 09179738783 AHMAD.HEYDARI.PGU@GMAIL.COM .. فراموش نکنید با کلیک کردن ما را در گوگل محبوب کنید. با تشکر و سپاس فراوان از نگاه پرمحبت شما


دريافت كد گوگل پلاس

دریافت کد گوگل پلاس

آمارگیر وبلاگ

ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو