دکتر احمد حیدری

جستاری در تکرار‌ بندهای قرآنی

پنجشنبه 26 فروردین 1395 10:50 ق.ظ

نویسنده : دکتر احمد حیدری
ارسال شده در: علوم قرآنی ادبی ، سبک شناسی ( أسلوبیة ) ، زیبایی شناسی متن ادبی (کتاب + مقالات ) ،

جستاری در تکرار‌ بندهای قرآنی

حسن خرقانی*

برای دانلود مقاله کلیک کنید

چکیده

«تکرار» نقش‌های بلاغی و معرفتی مهمی در قرآن کریم ایفا می‌کند. تكرارهای قرآنی را می‌توان در گونه‌های‌ لفظی، معنایی و لفظی ـ معنایی دسته‌بندی كرد. این تكرارها، گاه پیوسته و بدون فاصله‌اند و گاه در یک سوره با فاصله‌هایی منظم و گاه در دو سوره مختلف.

این مقاله آیه‌‌برگردان‌هایی را پی می گیرد که با قالب‌های زیباشناختی منظمی در قرآن تکرار شده‌اند و با گزینش نام «تکراربند» برای آن درصدد است تا آن را به عنوان یک قالب ادبی زیبا، ویژه قرآن معرفی کند و جایگاهش را در میان شکل‌های مشابه ادبی بازشناسد.

در تکراربندهای قرآنی، پس از آیه‌ها یا مقطعی از سوره، آیه یا عبارتی با نظمی ویژه تکرار گشته‌ و چهره سوره را همبسته و آراسته می‌سازد. این نوشتار، چند و چون این تکرارها را به همراه حکمت‌ها و نکات زیباشناختی‌ آن در هفت سوره الرحمن، مرسلات، شعراء، قمر، صافات، نمل و کهف بررسی کرده است.

کلیدواژگان: فنون ادبی، تکرار، سوره الرحمن، سوره مرسلات، سوره شعراء، سوره قمر، سوره صافات، سوره نمل، سوره کهف.




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: التکرار ، التکرار فی القرآن ، صنعت تکرار در قرآن ، رمزیة التکرار ، ادبیات قرآن ، أسلوبیة التکرار ، سبک شناسی تکرار ،
آخرین ویرایش: پنجشنبه 26 فروردین 1395 10:53 ق.ظ

بررسی نقش عامل تکرار در انسجام‌بخشی به خطبه‌های نهج‌البلاغه بر اساس الگوی انسجام هلیدی و حسن

پنجشنبه 13 اسفند 1394 11:45 ب.ظ

نویسنده : دکتر احمد حیدری
ارسال شده در: زبان شناسی -مقالات اللسانیات ، سبک شناسی ( أسلوبیة ) ،

بررسی نقش عامل تکرار در انسجام‌بخشی به خطبه‌های نهج‌البلاغه

 بر اساس الگوی انسجام هلیدی و حسن

برای دانلود مقاله کلیک کنید

خلاصه

هلیدی و حسن معتقدند متن، واحدی معنایی و دارای عواملی است که بدان انسجام می‌بخشد و آن را از نامتن متمایز می‌کنند. از نظر این دو زبان‌شناس، عوامل ایجادکننده انسجام عبارت‌اند از: ارجاع، حذف، جای‌گزینی، ادات پیوندی و انسجام واژگانی. انسجام واژگانی، خود شامل دو مقوله هم‌آیی و تکرار است. تکرار یک واژه به صورت‌های لفظی و معنایی به میزان زیادی آن را در کانون متن قرار می‌دهد و همچنین باعث پیوستگی جمله‌های متن به دلیل وجود عنصری مشترک بین آنها می‌شود. نهج‌البلاغه نیز به عنوان یک متن اثرگذار دینی، از وجود این عامل مهم انسجامی خالی نیست؛ اما کارکرد این عامل در متن این کتاب گران‌قدر از جنبه‌هایی متعدد بررسی است و محوریت واژه «الله»، زبان استعاری، تعدد موضوع‌های خطبه‌ها و شیوه خاص تکرار، از کارکردهای ویژه عامل تکرار در نهج‌البلاغه است؛ همچنین ترادف (هم‌معنایی) به عنوان گونه‌ای از تکرار، در ایجاد انسجام واژگانی و تداوم متنی در خطبه‌های این کتاب، کارکرد و اهمیتی خاص دارد.

کلمات کلیدی: تکرار . نهج البلاغه انسجام ترادف.




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: انسجام هلیدی ، انسجام رقیة حسن ، زبان شناسی عربی ، الگوی انسجام هلیدی ، تکرار نهج البلاغة ، رمزیة التکرار ، بررسی زبانی نهج البلاغة ،
آخرین ویرایش: پنجشنبه 13 اسفند 1394 11:48 ب.ظ

بلاغت «تکرار» در قرآن و شعر قدیم عربی (جاهلی)

پنجشنبه 29 بهمن 1394 08:57 ق.ظ

نویسنده : دکتر احمد حیدری
ارسال شده در: مقالات بلاغت عربی ، شعر و ادب جاهلی ، العصر الجاهلی ( شعر جاهلی - نثر جاهلی ) ، الأدب الإسلامی ،

بلاغت «تکرار» در قرآن و شعر قدیم عربی (جاهلی)

مهدی خرمی

استادیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه حکیم سبزواری، خراسان رضوی، ایران

برای دانلود مقاله کلیک کن

چکیده

اصالت تعابیر قرآن می‌طلبد که هر تعبیر قرآنی یک موقعیت را توصیف کند و یک واژه در سیاق معین، بخشی خاص از معارف و اطلاعات را فراهم آورد تا تکرار الفاظ و عبارات‌، تکراری‌ بی‌حاصل نباشد‌. غالباً در زبان‌شناسی و «معناشناسی شناختی» عقیده بر این است که «معنا» پدیده‌ای ثابت و تغییر‌ناپذیر نیست؛ بلکه یک واژه در ترکیب‌های مختلف بر معانی گوناگونی دلالت دارد‌ که معنای ثابت کلمات، معنای معجمی آن‌ها است نه معنای سیاقی‌. مطابق قواعد نحوی نیز وقتی یک اسم برای بار دوم و سوم در یک جمله به ‌کار می‌رود، باید به جای آن از ضمیر استفاده شود؛ اما در آیاتی مثل «وَ السَّمَاءَ رَفَعَهَا وَ وَضَعَ المِیزَانَ اَن لاتَطغَوا فی المِیزَانِ وَ اقیمُوا الوَزنَ بِالقِسطِ وَ لا تُخسِروُا المِیزَانَ» (الرحمن/ 7‌- 9) این قاعده مراعات نشده و این حاکی از آن است که تکرار لفظ «میزان» در سیاق‌های جدید باید بر معانی جدیدی دلالت کند؛ در غیر این صورت باید به جای لفظ تکراری، از ضمیر استفاده می‌شد‌. واژه‌ها یا عبارات تکراری قرآن ممکن است در ابتدا مفهوم تکرار ‌بی‌حاصل یا تکرار در بیان را به ذهن متبادر کنند؛ در صورتی که از لحاظ کارکرد با هم متفاوتند و بنا به عقیدة هیلدی، بر «تصریف در بیان» دلالت دارند‌. غرض از «تکرار» در شعر قدیم عربی بیشتر تأکید و مبالغه است تا تصریف در بیان و مفهوم تکرار نزد ناقدان و بلاغیان اغلب ناظر به همین معنی است. تکرار همیشه از عوامل مخل فصاحت به ‌شمار نمی‌آید، بلکه برعکس گاهی بلاغت کلام در گرو آن نهفته است. بسیاری از نمونه‌های تکرار، اغراضی غیر بلاغی دارند، به‌طوری‌که لازم نیست همیشه از منظر بلاغت به مسئلة تکرار بنگریم.هدف از این مقاله تببین جایگاه تکرار در زبان و نقش آن در قرآن و شعر قدیم عربی است.

کلیدواژگان: تکرار؛ تأکید‌؛ اطناب؛ قرآن؛ شعر جاهلی.




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: بلاغت تکرار ، بلاغة التکرار ، سیمیائیة التکرار ، رمزیة التکرار ، الشعر القرآن ، شعر جاهلی قرآن ، اطناب قرآن شعر ،
آخرین ویرایش: پنجشنبه 29 بهمن 1394 09:02 ق.ظ



پذیرش ترجمه از عربی به فارسی -- ترجمه از فارسی به عربی* با من تماس بگیرید 09179738783 AHMAD.HEYDARI.PGU@GMAIL.COM .. فراموش نکنید با کلیک کردن ما را در گوگل محبوب کنید. با تشکر و سپاس فراوان از نگاه پرمحبت شما


دريافت كد گوگل پلاس

دریافت کد گوگل پلاس

آمارگیر وبلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic