دکتر احمد حیدری

انتقال معنا و بینامتنی بر اساس مدل "لپی هالم" بررسی موردی ترجمه اشعار احمد مطر

پنجشنبه 12 فروردین 1395 10:18 ب.ظ

نویسنده : دکتر احمد حیدری
ارسال شده در: احمد مطر ( دیوان + مقالات ) ، بینامتنیت ( التناص ) ، مطالعات ترجمه ( نقد ترجمه ) ،

انتقال معنا و بینامتنی بر اساس مدل "لپی هالم" بررسی موردی ترجمه اشعار احمد مطر

نویسندگان

فرامرز میرزایی  1 ؛ سریه شیخی قلات2

1استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بوعلی سینا

2دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشگاه بوعلی سینا

برای دانلود مقاله کلیک کنید

چکیده

«بینامتنی» ابزاری هنری در دست آفریننده متن است که زمینه ساز زیبایی و ژرف معنایی آن می گردد؛ امّا چگونه می توان در ترجمه، معنا را با حفظ زیبایی این شگرد هنری، انتقال داد؟ زیرا در ترجمه، نشانه های لفظی، به عنوان بهترین علامت برای پی بردن به بینامتنی ودرک معنایی آن، تقریبا از بین می رود واگر این بینامتنی، با متون برجسته دینی مانند قرآن ویا دیگر کتب آسمانی باشد، مشکل دوچندان می گردد. این مقاله با شیوه توصیفی - تحلیلی، درصدد است با توجه به مدل «لپی­هالم» و نظریه بینامتنی، به ترجمه دو شکل از انواع آن، یعنی «بینامتنی عَلَم» و «بینامتنی لفظی» در اشعار احمد مطر بپردازد و در نهایت به این نتیجه می رسد که راهکار حفظ اسم در بینامتنی علم با تغییر حداقل و توضیح صریح در بینامتنی لفظی، نسبت به دیگر راهکارها، معنای بینامتنی را  بهتر منتقل می نماید.

کلیدواژگان: ترجمه؛ بینامتنی؛ احمد مطر؛ مدل لپی هالم

2- راهکارهای ترجمه بینامتنی

 در مدل «لیپی­هالم»، برای ترجمه بینامتنی علم و بینامتنی لفظی، که در ذیل به

آن‏ها اشاره خواهد­شد، راهکارهایی ویژه­ای ارائه می­گردد. در این  مدل، مترجم

بایستی ابتدا «درک درستی از سازو کارهای درونی زبان مبدأ داشته باشد و این

شرط لازم برای عملیات ترجمه است ومسئولیت آن به عهدۀ مترجم است» (Leppihalme,1997:15) از این­رو دومین چالش مترجم «انتقال نیمه نهفته متن به مخاطبان زبان مقصد» است (احمد گلی و منبری، 1390: 53). دراین مدل، لپی­هالم تلمیحات را به دو دسته اسامی عام واسمی خاص تقسیم نموده ودرخصوص انتقال هر کدام از آن­ها به زبان مقصد، راهکارهایی را برای مترجمان آورده است. در اینجا ضمن اشاره به این راهکارها، آنها را بر بینامتنی علم و لفظی تطبیق داده خواهد شد تا مدل مورد نظر به خوبی تبیین­گردد:

2-1. بینامتنی علم: این گروه شامل تمامی نام­های واقعی وساختگی است که به یک فرداشاره دارد. (Leppihalme,1997: 66) این­گونه بینامتنی قرآنی با اشعار شاعران عرب  به فراوانی یافت می­شود که از آن گاهی به فراخوانی شخصیت­های قرآنی (استدعاء الشخصیات الدینیة) یاد کرده­اند «احمد مطر نیز از شخصیت­های قرآنی مانند هابیل و قابیل و یوسف ... استفاده کرده­است» (میرزایی و واحدی، 1388: 318).

راهکارهای ترجمه تلمیحات اسم خاص براساس مدل لپی­هالم (1997) عبارتند از: حفظ نام(Retention ofthe Name) و حذف نام (Omission of the Name) (احمد گلی و منبری، 1390: 11).

2-1-1. حفظ نام (Retention of the Name): این راهکار شامل سه روش است: 1) مترجم اسم رابه تنهایی استفاده می­کند؛ 2)دردرون متن توضیح مختصری درباره

آن اسم می­دهد؛ 3) توضیحات مربوط به آن اسم را به­طورمفصل در پاورقی ارائه

می­دهد (Leppihalme,1997: 79). به­طور مثال در شعر «الفتنة اللقیطة»2 به یکی

از شخصیت­های دینی به نام «قابیل»، شاره می­کند، حال در ترجمه این اسم ما

می­توانیم:

الف: اسم خاص را درون گیومه قرار داده و آن­را با استفاده از نشانه­های سجاوندی، به شکلی برجسته سازیم.

ب: دردرون متن، مثلا بین دو کروشه یا پرانتز، توضیح مختصری در مورد این اسم، ارائه گردد.

ج: اسم خاص را حفظ کنیم و بینامتنی به کار رفته را با صراحت در پاورقی توضیح دهیم.

مراجع

-            قرآن کریم.

-      احمد گلی، کامران، منبری، سروه. (1390). «اشعارتی أس الیوت در زبان فارسی : بررسی موردی ترجمة تلمیحات». پژوهش ادبیات معاصر جهان. شمارۀ 63، (23-5).

-            ژنت، ژرار. (1985). «مدخل‌ لجامع النص». عبدالرحمن أیوب. ط1. بغداد: دارالشؤون‌الثقافیة ‌العامة.

-      روضاتیان، سیده مریم، میر باقری فر، سید علی اصغر. (1390). «خوانش بینامتنی، دریافت بهتر از متون عرفانی».فصلنامۀ علمی پژوهشی کاوش­نامه.  شمارۀ 23، (24-1).

-      سلیمی، علی، طهماسبی، عبدالصاحب. (1391). «التناص القرآنی فی الشعر العراقی المعاصر؛ دراسة ونقد». مجلة إضاءات نقدیة. سال دوم ، شماه ششم، تابستان. (81-95).

-      شعیری، حمیدرضا، رحیمی جعفری، مجید، مختاباد امرایی، سید مصطفی. (1391). «از مناسبات بینامتنی تا مناسبات بینارسانه­ای بررسی تطبیقی متن و رسانه». فصلنامه پژوهش­های زبان و ادبیات تطبیقی. شمارۀ 2، (152-131).

-      غضنفری، محمد. (1385). «چهارچوب تحلیل نقد ایدئولوژی در ترجمه و نگاهی به ترجمه انگلیسی بوف کور هدایت». مجلۀ علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، شمارۀ 1، (88-76).

-            غنیم، کمال أحمد. (1998).«عناصرالإبداع الفنی فی شعرأحمدمطر». قاهره:مکتبة مدبولی.

-      کریستوا، ژولیا. (1381).«واژة مکالمة رمان، به سوی پسامدرن، پساساختارگرایی در مطالعات ادبی». ترجمه: پیام یزدان­جو. بغداد: دار الشؤن الثقافیة.

-      مرادی مقدم، مصطفی، قنسولی، بهزاد. (1391). «تطبیق ویژگی­های متنی و فرامتنی در اقتباس: بررسی موردی ترجمه رمان غرور و تعصب». فصلنامۀ پژوهش­های زبان و ادبیات تطبیقی، شماره4، صص 234-215.

-            مرتاض، عبدالملک. (1998). «السبْع المعلّقات[مقاربة سیمائیّة/ أنتروبولوجیّة لنصوصها]». دمشق:منشورات اتحاد الکتاب العرب.

-            ______. (1987).«لافتات1». ط2. لندن:تموز(یولیو).

-            ______. (1989). «لافتات2». ط1. لندن:تموز(یولیو).

-            ______. (1996). «لافتات3». ط1. لندن:تموز(یولیو).

-            ______. (1996). «لافتات6». ط1. لندن:آب(أغسطس).

-      معروف، یحیی. (1390). «نقد و بررسی وامگیری قرآنی در اشعار احمد مطر». مجله زبان و ادیبان عربی.  دانشگاه فردوسی. شماره4، (151 -124).

-      میرزایی، فرامرز، واحدی، ماشاءالله. (1388). «روابط بیامتنی قرآن با اشعار احمد مطر». نشریه دانشکده ادبیات شهید باهنر کرمان، شمارۀ 25، (322-299).

-            نامور مطلق، بهمن. (1390). «درآمدی بر بینامتنی». تهران:سخن.




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: مدل "لپی هالم ، ترجمه احمد مطر ، ترجمه بینامتن ، ترجمه بینامتنیت ، نقد ترجمه شعر ، ترجمه شعر عربی ، چارچوب نقد ترجمه شعر ،
آخرین ویرایش: پنجشنبه 12 فروردین 1395 10:23 ب.ظ



پذیرش ترجمه از عربی به فارسی -- ترجمه از فارسی به عربی* با من تماس بگیرید 09179738783 AHMAD.HEYDARI.PGU@GMAIL.COM .. فراموش نکنید با کلیک کردن ما را در گوگل محبوب کنید. با تشکر و سپاس فراوان از نگاه پرمحبت شما


دريافت كد گوگل پلاس

دریافت کد گوگل پلاس

آمارگیر وبلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic