دکتر احمد حیدری

اسطوره در شعر معاصر عرب

پنجشنبه 20 اسفند 1394 10:46 ق.ظ

نویسنده : دکتر احمد حیدری
ارسال شده در: اسطوره شناسی ، شعر معاصر عربی ،

اسطوره در شعر معاصر عرب

محمدجعفر ورزی

برای دانلود مقاله کلیک کنید

چکیده

ملت ها در طول حیات خود افسانه ها و اساطیری ساخته اند که کم و بیش مورد قبول و اعتقاد باطنی آنها نیز بوده است. این اسطوره ها در میان برخی ملت ها بیشتر و پررنگ تر هستند.شاعران عرب نیز در اشعار خود اسطوره های عربی و حتی اسطوره های دیگر ملل قدیم را به کار برده و با توجه به محیط و شرایط، افکار و اندیشه های خود را با استفاده از این اسطوره ها ابراز داشته اند.در این مقاله، برآنیم، ضمن تعریف لغوی و اصطلاحی اسطوره و آشنایی مختصر با بعضی از معروفترین اسطوره های یونان، بین النهرین، روم باستان و مصر، به جایگاه اسطوره و شبه اسطوره در شعر معاصر عرب پرداخته و بارزترین آنها را در شعر برخی شاعران معاصر عرب مورد بررسی قرار دهیم تا علل کاربرد اسطوره در شعر شاعران معاصر را بهتر بشناسیم.

کلمه های کلیدی: اسطوره، اساطیر، شعر معاصر عرب.




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: الأسطوره الشعر العربی ، الأساطیر العربیة ، اسطوره شعر عربی ، شاعران عرب اسطوره ، کاربرد اسطوره شعر عربی ، فراخوانی اسطوره ، استدعاء الأساطیر ،
آخرین ویرایش: پنجشنبه 20 اسفند 1394 10:48 ق.ظ

نقد تطبیقی اسطوره سندباد در شعر خلیل حاوی و بدرشاکر السیاب

سه شنبه 18 اسفند 1394 04:43 ب.ظ

نویسنده : دکتر احمد حیدری
ارسال شده در: خلیل حاوی ، بدر شاکر السیاب ، اسطوره شناسی ،


نقد تطبیقی اسطوره سندباد در شعر خلیل حاوی و بدرشاکر السیاب

علی نجفی ایوکی  1 ؛ الهام بوجاریان2

1استادیار دانشگاه کاشان

2کارشناس ارشد در رشتة زبان و ادبیات عربی

برای دانلود مقاله کلیک کنید

چکیده

سندباد یکی از شخصیت‌های مهم «هزار و یک شب» است که در شعر معاصر عربی، فراخور تجربه‌های متعدد آن شاعران، چهره‌های گوناگونی پیدا کرده است. از جمله شاعرانی که در شعر خود توجه ویژه‌ای به این شخصیت اسطوره ای نشان داده‌اند خلیل حاوی (1919 -1982م) شاعر معاصر لبنان، و بدرشاکرالسیاب (1926 – 1964م) شاعر معاصر عراقند؛ آنان سعی کرده­اند با بازآفرینی این شخصیت اسطوره ای به صورت نمادین و غیر مستقیم، به ابراز اندیشه‌های خود بپردازند. سندبادِ آنان، آرزوی انسان برای ماجراجویی و خروج از جریان موجودِ زندگی را به تصویر می‌کشد. نگارندگان در این مقاله برآنند تا ضمن بازگویی سفرهای سندباد، به بررسی، نقد و تحلیل تطبیقی آن اسطوره در سرودة «السندباد فی رحلته الثامنة» از خلیل حاوی و سرودة «رحل النهار» از بدرشاکرالسیاب بپردازند. آنچه در این مجال برایمان مهم می‌نماید بیان دلالت یا دلالت‌های این اسطوره، نحوة فراخوانی و بکارگیری آن، واکاوی ویژگی‌های زبانی، ادبی و هنری، و مهم‌تر از همه کارکرد این اسطوره در شعر دو شاعر یاد شده است. برداشت این است که دو شاعر به قصد جاودان ساختن دغدغه‌های شخصی و اجتماعی سیاسی، دست به «اسطوره زدایی» یا «ساختارشکنی اسطوره» زده و به نحوی به «اسطوره‌سازی» روی آورده اند. دیگر آنکه با کاربست شگرد «تکرار» بر آن بوده اند تا علاوه بر تقویت موسیقی زبان، در محور عمودی، بر معنی و مفهوم مورد نظرشان تاکید کنند.

کلیدواژگان: اسطوره؛ سندباد؛ شعر معاصر عربی؛ خلیل حاوی؛ بدر شاکرالسیاب.

نتیجه

از آنچه گفته شد می توان به این دریافت رسید که سندباد گرچه ریشه در سنت کهن دارد و در داستان‌های هزار و یک شب حضور داشته، امّا سر از قرن بیستم و شعر معاصر عربی در آورده و این امر نشان از آن دارد که سندباد شخصیتی است فعّال و پویا که قابلیت این را دارد تا از مرز زمان بگذرد و تجربه های مختلفی بر دوش بکشد. شاعران معاصر عربی و از جمله خلیل حاوی و بدرشاکرالسیاب با شناخت به این مسأله و تحت تأثیر «اشتراک عینی» الیوت و با بهره گیری از تکنیک «نقاب» شعر جدید خود را با آن چهرۀ کهن و اسطوره­ای پیوند زده و با دخل و تصرف در آن چهره و آشنایی‌زدایی نسبت به آن، تجربة معاصرشان را بر وی حمل کرده­اند. سندباد در بستر شعریِ ایندو شاعر، شخصیتی است نمادین که بر خلاف چهرۀ پیشین خود، دست به سفر هشتم می‌زند و با خطرپذیریِ نوینش، به دنبال دگردیسی‌های شخصی و جمعی است، و در دیگر سوی، تسلیم طوفانِ سهمگین مرگ می‌شود و در سفرش بازگشتی تجربه نمی‌کند.

باری، سندبادِ هزار و یک شب، این فرصت را به شاعران معاصر عربی داده تا آنان با ایجاد فضای مناسب و خلق صحنه‌های جدید، از خطابه‌گری و گزارشی بودنِ اثرشان دوری کنند و از این طریق پوشیده‌تر، کنایی‌تر و در نتیجه ادیبانه‌تر سخن گویند و از رهگذر وی هنرمندی خود را فرادید مخاطب قرار دهند. به هر روی، سندبادِ عراقی با دردی شخصی در غمنامه‌ای حضور می‌یابد که نگاهی تیره به پیرامون خود دارد و تن به شکست و ناامیدی داده و می‌کوشد مخاطب را در غمش شریک کند و او را بگریاند. سندبادِ لبنانی امّا نه ایستا، که پویا و حرکت رو به جلو دارد؛ وی با بردوش کشیدن هدف فردی و جمعی، می‌کوشد با لحنی حماسی، مخاطب را به پویش و رستاخیز وادارد و از این رهگذر، تعهدش را به تمدن و سرنوشت مردم کشورش برجسته سازد.

کتابنامه

اسماعیل، عزالدین، «الشعر العربی الـمعاصر»، بیروت، دارالعودة، الطبعة الخامسة، 1988.

اقلیدی، ابراهیم، «ترجمه و تحقیق هزار و یک شب (داستان های سفر دریایی)»، تهران، نشر مرکز، 1386.

بلّاطة، عیسی، «بدرالشاکرالسیاب حیاته و شعره»، بیروت، دارالنهار للنشر، الطبعة الثالثة، 1981.

بلحاج، کاملی، «أثر التراث الشعبی فی تشکیل القصیدة العربیة المعاصرة»، دمشق، اتحاد الکتاب العرب، الطبعة الأولی ، 2004.

جبر، جمیل، «خلیل حاوی»، بیروت، دارالمشرق، الطبعة الأولی، 1991.

حاوی، ایلیا، «خلیل حاوی فی سطور من سیرته و شعره»، بیروت، لبنان، دارالثقافة، 1984.

حاوی، خلیل، «الدیوان»، بیروت، دارالعودة، بلا تاریخ.

حلاوی، یوسف، «الأسطورة فی الشعر العربی المعاصر»، بیروت، دارالآداب، الطبعة الأولی، 1994.

داوود، أنس، «الأسطورة فی الشعر العربی الحدیث»، المنشأة الشعبیة للنشر و التوزیع و الإعلان، دون تاریخ.

زاید، علی عشری ، «استدعاء الشخصیات التراثیة فی الشعر العربی المعاصر»، القاهرة، دارغریب، الطبعة الأولی، 2006.

ستاری، جلال،«پژوهشی در حکایت سندباد بحری»، تهران، نشر مرکز، 1382.

سقّال، دیزیرة، «بدرالشاکرالسیاب شاعر الحداثة و التغییر»، بیروت، دار الفکر العربی، دون تاریخ.

السیاب، بدرشاکر، «الدیوان»، بیروت، دار العودة، 1989.

سیف الدینی، علیرضا، «سندباد (قصه های هزار و یک شب)»، تهران، انتشارات تلاش، 1372.

شکری، غالی، «شعرنا الحدیث إلی أین»، بیروت، دار الآفاق الجدیدة، الطبعة الثانیة، 1978.

عوّاد، میخائیل، «ألف لیلة و لیلة»، بغداد، مرآة الحضارة و المجتمع فی العصر الإسلامی، 1962.

عوض، ریتا، «أعلام الشعرالعربی الحدیث خلیل حاوی»، بیروت، الموسسة العربیة للدراسات والنشر، الطبعة الأولی، 1983.

القلماوی، سهیر، «ألف لیلة و لیلة»، مصر، دارالمعارف، 1959.

کندی، مایک دیکسون، «دانشنامه اساطیر یونان و روم»، ترجمۀ رقیه بهزادی، انتشارات طهوری، چاپ اول، 1385.




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: الأسطوره الشعر العربی ، الأسطوره الشعر المعاصر ، اسطوره شعر عربی ، بدر شاکر السیاب ، خلیل حاوی ، اسطوره عربی ، الأساطیر العربیة ،
آخرین ویرایش: سه شنبه 18 اسفند 1394 04:45 ب.ظ



پذیرش ترجمه از عربی به فارسی -- ترجمه از فارسی به عربی* با من تماس بگیرید 09179738783 AHMAD.HEYDARI.PGU@GMAIL.COM .. فراموش نکنید با کلیک کردن ما را در گوگل محبوب کنید. با تشکر و سپاس فراوان از نگاه پرمحبت شما


دريافت كد گوگل پلاس

دریافت کد گوگل پلاس

آمارگیر وبلاگ

ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو