دکتر احمد حیدری

مسرحیة توفیق الحکیم بین القرآن والمعاصرة ( أهل الکهف نموذجا)

جمعه 6 فروردین 1395 11:35 ب.ظ

نویسنده : دکتر احمد حیدری
ارسال شده در: نمایشنامه عربی ( المسرحیة) ، توفیق الحکیم pdf ،

 

مسرحیة توفیق الحکیم بین القرآن والمعاصرة ( أهل الکهف نموذجا)

المؤلفون

سیدة أکرم رخشنده‌نیا

أستاذة مساعدة، جامعة کیلان

برای دانلود مقاله کلیک کن

الملخص

إنّ استدعاء الشخصیات القرآنیة بمعنی استحضار الشخصیات أو الأحداث أو المراحل التاریخیة فی عمل أدبی فی الادب العربی المعاصر، هومن آخر أطوار علاقه األأدیب المعاصر بموروثه. و یعدّ القرآن من مصادر الإبداع والتعبیر بالشخصیة القرآنیة أوتوظیفها، و یعطی غنی و أصالة وشمولاً لأدب الأدیب. و بما أن الموروث الدینی أقرب إلی الذاکرة الجماعیة فقد أقبل الأدباء إلی هذا الجانب شعراً و نثراً بعد نکسة حزیران 1967. أقبلوا إلی التراث الدینی یستوحونه ویستلهمونه لیستثیروا الهمم لیکون أدبهم أوثق صلة بالمجتمع. ویعتمدون علی التراث فی الوقت الذی لاتنسی فیه المعاصرة والحداثة. وکذلک استلهم توفیق الحکیم المصری وکغیره من الأدباء المضامین القرآنیة، فاعتمد علی التراث الدینی والقصص القرآنیة خاصة فی مسرحیته سلیمان الحکیم و أهل الکهف. هذه المقالة علاوة علی دراسة اتجاه الحکیم المعاصر فی مسرحیة أهل الکهف ومدی نجاحه فی استلهام قصة أهل الکهف القرآنیة تهدف إلی إلقاء الضوء علی تلک المسرحیة و دراسة مدی التطابق أو التناقض بین قصة أهل الکهف القرآنیة ومسرحیة توفیق الحکیم و الدراسة ترینا أنّ مسرحیة أهل الکهف تأخذ مادتها الإبداعیة من القرآن الکریم و هکذا یعتبر القرآن الکریم وخاصة سورة الکهف المصدر الذی استند إلیه الکاتب مع تحویره فنیا و روائیا للاستخدام المعاصرة.

الكلمات الرئیسیة: استدعاء الشخصیات؛ قصة أصحاب الکهف؛ القرآن الکریم؛ مسرحیة أهل الکهف

عنوان المقالة [English]

منابع استفاده شده در مقاله:

القرآن الکریم.

توفیق الحکیم (1984 م). أهل الکهف، بیروت: دار الکتاب اللبنانی.

حمداوی، جلیل (2006 م). شرح مسرحیة کم لبثنا فی الکهف، المنتدی التربوی.

حمو، حوریة محمد (1999 م). تأصیل المسرح العربی بین التنظیر والتطبیق ‘فی سوریة و مصر’، دمشق: اتحاد الکتاب العرب.

الدالی، محمد حسین (بلاتا). عملاق الأدب، توفیق الحکیم، القاهرة: دار المعارف.

زغلول سلام، محمد (بلاتا). المسرح والمجتمع فی مائة عام، اسکندریة: منشأة المعارف.

طه حسین (بلاتا). فصول فی النقد والأدب، القاهرة: المعارف.

عتمان، محمد (1993 م). المصادر الکلاسیکیة لمسرح توفیق الحکیم، القاهرة: الشرکة العالمیة المصریة للنشر.

عزالدین اسماعیل (1980 م). قضایا الإنسان فی الأدب المسرحی المعاصر، الاسکندریة: دارالفکر العربی.

عشری زاید، علی (1978 م). استدعاء الشخصیات التُراثیة فی الشعر العربی المُعاصر، لیبیا/ طرابلس: الشرکة العامة للنشر والتوزیع.

فاضل، جهاد (2000 م). أدباء عرب معاصرون، القاهرة: دارالشروق.

مندور، محمد (1980 م). الأدب وفنونه، القاهرة: نهضة مصر.

مندور، محمد (بلاتا). مسرح توفیق الحکیم، القاهرة: دار نهضة مصر للطبع والنشر.

موافی، عثمان (2000 م). فی نظریة الأدب، من قضایا الشعر والنثر فی النقد العربی الحدیث، ط 2، الاسکندریة: دار المعرفة الجامعیة.

موسی، خلیل (1997 م). المسرحیة فی الأدب العربی الحدیث، اتحاد الکتاب العرب.




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: توفیق الحکیم ، قصة أصحاب الکهف ، مسرحیة أهل الکهف ، نمایشنامه اهل کهف ، اصحاب کهف توفیق الحکیم ، استدعاء الشخصیات ، نمایشنامه معاصر عربی ،
آخرین ویرایش: جمعه 6 فروردین 1395 11:41 ب.ظ

استدعاء شخصیات الشعراء فی شعر محمود درویش

سه شنبه 11 اسفند 1394 11:12 ب.ظ

نویسنده : دکتر احمد حیدری
ارسال شده در: محمود درویش ( کتاب + مقالات ) ، شعر معاصر عربی ،

إستدعاء شخصیات الشعراء فی شعر محمود درویش

علی نظری1 ؛ یونس ولیئی2

1عضو هیئة التدریس بقسم اللغة العربیة و آدابها، جامعة لرستان(أستاذ مشارک).

2طالب الدکتوراه بقسم اللغة العربیة و آدابها، جامعة لرستان.

برای دانلود فایل مقاله کلیک کنید

الملخص

للتراث أهمیة بالغة فی الشعر الحدیث و استلهامه ظاهرة بارزة عند الشعراء المعاصرین. للتراث مصادر متنوعة، و التراث الأدبی من أغنی المصادر التراثیة التی یلجأ إلیها الشعراء، و هو نفسه یشمل علی عدة عناصر إحداها شخصیات الشعراء، و هی من أهم عناصر التراث الأدبی بما تحمل من دلالات شتی و طاقات إیحائیة. و تهدف هذه المقالة إلی دراسة شخصیات الشعراء المستدعاة عند محمود درویش؛ و نری من خلال دراستنا أنه یستدعی من الشعراء الشخصیات التی تحمل دلالة توافق و تناسب تجربته أو التی لها تجربة مشابهة لتجربة الشاعر، و من الشعراء یستحضر إمرأ القیس و جمیل بن معمر و المتنبی و أبا فراس و ... . هو یستدعی هذه الشخصیات بالنمطین فی شعره، الأول الشخصیة عنصرا فی صورة جزئیة و الثانی الشخصیة محورا للقصیدة.  

الكلمات الرئیسیة: الشعر المعاصر؛ التراث؛ الإستدعاء؛ شخصیات الشعراء؛ محمود درویش




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: الشعر المعاصر ، محمود درویش ، استدعاء الشخصیات ، التراث الشعر ، شعر معاصر عربی ، فراخوان شخصیت ها شعر ، درویش فلسطین ،
آخرین ویرایش: سه شنبه 11 اسفند 1394 11:15 ب.ظ

موتیف استدعاء الشخصیات التراثیة فی شعر یـحیى السماوی

دوشنبه 10 اسفند 1394 08:29 ب.ظ

نویسنده : دکتر احمد حیدری
ارسال شده در: موتیف ، یحیی سماوی ،


موتیف استدعاء الشخصیات التراثیة فی شعر یـحیى السماوی

نویسندگان

رسول بلاوی  1 ؛ علی خضری1 ؛ مرضیة آباد2

1أستاذ مساعد بـجامعة خلیج فارس فی بوشهر

2أستاذة مشارکة بـجامعة فردوسی فی مشهد

برای دانلود مقاله کلیک کنید

چکیده

یعد الـموتیف فی الشعر من الظواهر التی تستخدم لفهم النص الأدبی؛ ولا یقوم فقط على مجرد التکرار فی السیاق الشعری، بل ما یترکه هذا التکرار من أثر انفعالی فی نفس الـمتلقی. وقد حاول الشاعر العراقی یـحیى السماوی أن یجعل من الـموتیف أداة جمالیة تخدم الـموضوع الشعری، وتؤدی وظیفة جمالیة تساعد على إثراء‌ الدلالات، و تکشف عن الإلـحاح أو التأکید الذی یسعى إلیه. و من أهم موتیفاته التی تحمل دلالات وثیقة الصلة بحیاته و نفسیته "استدعاء الشخصیات التراثیة"، فقد وردت هذه الـموتیفات فی شعره بکثافة و قد انزاحت عن معناها الـحقیقی لتحمل دلالات و رؤیً جدیدة. هذه الدراسة التی اعتمدنا فی خطتها علی الـمنهج الوصفی – التحلیلی، ترصد استدعاء الشاعر للشخصیات التراثیة ودلالاتها فی تجربة الشاعر؛ فقد وجد الشاعر طاقات غنیة فی استدعائه لهذه الشخصیات التراثیة فاتخذها أداة للإفصاح عن مشاعره، أو تجسید أفکاره؛استطاع الشاعر أن یوظّف هذه الشخصیات إما لتحفیز الهمم وإما للصبر والنضال، وإما لبیان الوضع الهش والـموقف الهزیل للأمة العربیة والإسلامیة، وإما لبیان التمرد والرفض وعدم الـخنوع.

کلیدواژگان: الشعر العراقی الـحدیث؛ الـموتیف؛ یـحیى السماوی؛ التراث؛ استدعاء الشخصیات.

1- الـمقدمة:   

لقد حظی البحث عن الـموتیف باهتمام واسع فی النقد الأدبی الأوروبی باعتباره عنصراً فعالاً فی النقد وتحلیل النصوص الأدبیة. أصل کلمة "الـموتیف" فرنسیة، تعنی فی اللغة الـحرکة، الإثارة، الإلـحاح و الدافع.

تستخدم مفردة  "الـموتیف" فی فنون و علوم مختلفة، منها: الرسم،‌ والنحت، والهندسة الـمعماریة، والـموسیقى، والـحیاکة، والـخیاطة، والتصویر والأدب. فعلی سبیل الـمثال، الـموتیف فی فن التصویر یعنی العنصر الـمکرّر الذی یلعب دورا أساسیا فی الفلم لفهمه. فالتکرار هنا قد یکون حوارا، أو نبرات موسیقیة، أو سلوک الشخصیات، أو نورا، أو صوتا، أو مکان آلة التصویر،.... (اسلامی، 1386هـ ش: 75).

والـموتیف فی الأدب یعنی الفکرة الرئیسة أو الـموضوع الذی یتکرّر فی العمل الأدبی، أو الـمفردة الـمتکررة، أو الـحافز والباعث (طه، 2004م: 208). ولا یخفی أن التکرار هو السمة الغالبة على الـموتیف فی الأعمال الفنیة والأدبیة.

تُعرّف کلمة «موتیف» بشکل عام بأنها الـجزء الـمتکرر والـمستمر الـحامل لمعنى أو قیمة ثقافیة، والذی یدخل فی  تکوین الشکل (البنیة .. إلـخ) أو الـمحتوى لمختلف أنواع الإنتاج الثقافی (الشامی،2007م: 29).

1-1- أهمیة الـموتیف:

لا یـخفى أنّ تکرار فکرة أو صورة أو رمزٍ ما لتکوین الـموتیف، یعنی أهمیة تلک الفکرة  والصورة  والرمز عند الشاعر، حیث تضجّ وتُرغی فی رأسه حتى تملأ علیه نفسه، وبتعبیر آخر فالـموتیف دلالة نفسیة، تشیر إلى انهماک الشاعر فی بُعد معین أو استغراقه فی فکرة ما «تبدأ له من تراث إنسانی و روحی، وکأنک تحس بها قد أغلقت دونه کل طریق، فحیثما اتجه یمثلها هناک، فإذا هو أغلق نفسه دون الأشیاء، إصطدم بها کذلک فی أعماق نفسه» ( اسماعیل، 1972م: 166). ثم یروح یقول بـها و یـمدّها بشرایین جدیدة، تعطیها القوة و الـحیویة و الألق، و تحقق لها حضورها و فاعلیتها.

الـموتیف یساعدنا فی تفهم أسلوب الشاعر، مثلما یشیر إلی القضایا / الأفکار التی کانت تتفاعل فی ذهنه؛ وإذا وجد عند شاعر من الشعراء فإنما هو یوضح تلک العلاقة الـحمیمة والتلاحم الکبیر بین هذه الصور والـمعانی وبین الواقع النفسی للشاعر و لتوجهاته و آرائه. کما أن الشاعر یستخدم الـموتیف لیضخّ من خلاله ما یتراکم فی داخله وما یعتمل فی صدره، و لیفرّغ الشحنات التی تتصادم و تقدح بین أضلاعه کعملیة تنفیس و تخلیص.

الـموتیف لا یقوم فقط على مجرد تکرار اللفظة فی السیاق الشعری، وإنـما یقوم علی

ما تـترکه هذه اللفظة من أثر انفعالـی فـی نفس الـمتلقی، وبذلک فإنه یعکس جانباً

من الـموقف النفسی والانفعالی، ومثل هذا الـجانب لا یـمکن فهمه إلا من خلال دراسة الـموتیف داخل النص الشعری الذی ورد فیه، فکل موتیف یـحمل فی ثنایاه دلالات نفسیة وانفعالیة مختلفة تفرضها طبیعة السیاق الشعری، ولولا ذلک لکان تکراراً لجملة من الأشیاء التی لا تؤدی إلى معنى أو وظیفة فی البناء الشعری، فالـموتیف إحدى الأدوات الـجمالیة التی تساعد الشاعر على تشکیل موقفه وتصویره فی إثراء‌ الدلالات و البناء الشعری.

1-2- دلالات الـموتیف:

الـموتیف یعتبر من أهم الـمکونات لدراسة الأفکار و الأغراص فی النقد الأدبی وتـحلیل النصوص، ویـمکن لنا أن نحدّد مفهومه کما یلی:

أولاً: کل عنصر مکرّر حسّاس فی النص، وهذا العنصر الـمکرّر قد یکون شیئاً، أو حدثاً، أو صوتاً، أو صورة، أو لونا، أو مکاناً، أو زماناً، أو فضاء، أو مشهدا، أو حالة نفسیة (کالـحزن، والفرح، والـجنون، والـخوف، ...) أو غیر ذلک، فالعامل الذی یـجعل هذه العناصر موتیفاً هو التکرار، فمثلا: اللون بذاته لا یعتبر موتیفاً، ولکن عندما یتکرّر یلفت انتباه الـمتلقّی، فیبقی یبحث عن سر هذا التکرار محاولاً الکشف عمّا وراء النص.

ثانیاً: الأفکار، والأغراض والـموضوعات الـمکرّرة فی أعمال شخصٍ ما أو جیل أو فترة زمنیة مـحددة.

هذان الـمفهومان (أی العنصر والـموضوع) یشترکان فی قضیة التکرار، ویـختلفان فی بُعدی اللفظ والـمعنی. فالـموتیف فی الـمفهوم الأول یهتمّ باللفظ - ولو أنه یکون فی خدمة الـمعنی والـموضوع- وفی الـمفهوم الثانی هو تکرار الفکرة/ الـمعنى/ الـموضوع.

وقد تکون للموتیف وظیفة رمزیة، فالـمفردات/ الـموتیفات عندما تتکرّر فی أعمال الشاعر تحمل دلالات و إیـحاءات رمزیة.. وبعبارةٍ أخری تکرار العنصر الفعّال فی النص لکی یصبح موتیفاً یضفی علیه إیـحاءات ودلالات جدیدة تؤهّله لیکون رمزاً، کموتیف/ رمزیة شخصیة الإمام الـحسین (ع) فی الشعر الـمعاصر.

1-3-خلفیة البحث:

أوّل دراسة ظهرت فی الأوساط الثقافیة الغربیة حول الـموتیف، هی الدراسة التی أعدّها "استیت تامسون" أواخر الستینات من القرن العشرین تحت عنوان "معجم موضوعات الأدب العالـمی". والدراسة الثانیة فی هذا الـمجال هی دراسة " الیزابت فرنزیل" الآلـمانیة، التی أثرت الـمکتبة العالـمیة بکتابین هما: «مضامین الأدب العالـمی» و «موتیف الأدب العالـمی»، و قد اهتدی بهما الکثیر من الباحثین (تقوی، 1388ش: 8 و9).

أما الدراسات التی نالت قصب السبق فی تجربة السماوی نخصّ منها بالذکر کتاب حسین سرمک حسن، الـموسوم بـ"إشکالیة الـحداثة فی الشعر السیاسی/یحیى السماوی أنموذجاً"، و کتاب محمد جاهین بدوی الـموسوم بـ"العشق و الاغتراب فی شعر یحیى السماوی"، وکتاب فاطمة القرنی الـموسوم بـ"الشعر العراقی فی الـمنفی/السماوی نموذجاً"، و کتابی عصام شرتح الـموسومین بـ" آفاق الشعریة/دراسة فی شعر یحیى السماوی" و" موحیات الـخطاب الشعری/دراسة فی شعر یحیى السماوی". وکل هذه الدراسات والبحوث الـمقدّمة لم یتطرّق أصحابها إلی موضوع الـموتیف فی شعر السماوی.

وإنّنا فی هذا الـمقال سوف نعالـج موضوع موتیف "استدعاء الشخصیات التراثیة" فی شعر الشاعر العراقی یحیى السماوی. وسوف نحاول أن نجیب فی هذه الدراسة على الأسئلة التالیة: ما هو الـموتیف و دلالاته النقدیة فی الشعر؟ کیف یستدعی السماوی الشخصیات التراثیة باعتبارها موتیفات تتکرّر فی شعره؟ و ما هو أثر هذه الـموتیفات على مـخیلة الـمتلقی؟ وما هى الدلالات التی تحملها هذه الـموتیفات فی شعر.

منابع استفاده شده در مقاله:

ابن منظور الـمصری، أبو الفضل جمال الدین، لسان العرب، بیروت، دار صادر، الطبعة الأولى، 1410هـ.

اسلامی، مجید، مفاهیم نقد فیلم، تهران، نشر نی، 1386هـ ش.

اسماعیل، عزالدین، الشعر العربی الـمعاصر / قضایاه و ظواهره الفنیة و الـمعنویة، بیروت، دار الثقافة، ط2، 1972م.

بدوی، محمد جاهین، العشق والاغتراب فی شعر یحیى السماوی (قلیلک لا کثیرهنّ نموذجاً)، دمشق، دار الینابیع، ط1،2010.

تقوی، محمد، الهام دهقان، « موتیف چیست و چگونه شکل مى­گیرد»، طهران، مجلة نقد أدبی، جامعة  تربیت مدرس، العدد 8، صص 27 – 7، 1388هـ ش.

حداد، علی ،أثر التراث فی الشعر العراقی الـحدیث، بغداد، دار الشؤون الثقافیة العامة (آفاق عربیة)، ط1، 1986م.

خفاجی عبد الـجواد، «قراءة فی قصیدة یحیى السماوی؛ یا صابراً عقدین إلا بضعة» ضمن کتاب، "تجلیات الـحنین فی تکریم الشاعر یحیى السماوی" لـماجد الغرباوی، ج/2، 2010م.

زاید، على عشری، استدعاء الشخصیات التراثیة فی الشعر العربی الـمعاصر، القاهرة، دار الفکر العربی، 1997م.

السماوی، یحیى، هذه خیمتی.. فأین الوطن؟، ملبورن، استرالیا، مطبوعات، ط1، 1997م.

ــــــ ، نقوش على جذع نخلة، استرالیا، منشورات مجلة کلمات – سیدنی، 2005م.

ــــــ ، البکاء على کتف الوطن، دمشق، التکوین، 2008م.

ــــــ ، لـماذا تأخرت دهراً، دمشق، دار الینابیع، 2010م.

الشامی، حسن، «مفاهیم أساسیة فی دراسة الـموروث الشعبی الشفهی»، الریاض، مـجلة الـخطاب الثقافی– دراسات، جامعة الـملک سعود، العدد الثانی،صص59-6، 2007م.

شرتح، عصام، آفاق الشعریة / دراسة فی شعر یحیى السماوی، سوریه، دار الینابیع، ط1، 2011م.

الصوری، محمد علی، أبوذر الغفاری الاشتراکی الـمطارد، بیروت، الـمؤسسة العربیة للدراسات و النشر، ط1، 1979م.

طه، الـمتوکل، حدائق ابراهیم، بیروت، الـموسسة العربیة للدراسات و النشر، ط1، 2004م.

عباس، إحسان، إتجاهات الشعر العربی، الکویت، الـمجلس الوطنی للثقافة والفنون والآداب، ط1، 1978م.

القرنی، فاطمة، الشعر العراقی فی الـمنفى (السماوی نموذجاً)، الریاض، موسسة الیمامة الصحیفة، ط1، 2008.

الکرکی، خالد، الرموز التراثیة العربیة فی الشعر العربی الـحدیث، بیروت، دار الـجیل، و عمان، مکتبة الرائد العلمیة، ط1، 1989م.

مفتاح، محمد، تحلیل الـخطاب الشعری (استراتیجیة التناص)، الـمرکز الثقافی العربی الـمغرب، ط2، 1986م.

الإنترنت:

فائزی، فاطمه ، «التراث الدینی .. مفهومه ووظیفته فی الشعر العربی الـمعاصر»، موقع الـمثقف، العدد 1766، على الرابط التالی، 2011م:

http://www.almothaqaf.com/index.php?option=com_content&view=article&id=48998:2011-05-23-11-47-09&catid=34:2009-05-21-01-45-56 & Itemid=53




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: الشعر العراقی المعاصر ، الموتیف الشعر ، یحیی السماوی ، التراث الشعر ، استدعاء الشخصیات ، موتیف شعر عربی ، فراخوان شخصیت ها شعر عربی ،
آخرین ویرایش: دوشنبه 10 اسفند 1394 08:33 ب.ظ

نماد پردازی قرآنی در شعر معاصر فلسطین ( شخصیت یوسف (ع))

شنبه 1 اسفند 1394 08:03 ب.ظ

نویسنده : دکتر احمد حیدری
ارسال شده در: نماد ها و سمبل در ادبیات عرب ، ادبیات پایداری - مقالات ادبیات مقاومت عربی الأدب المقاوم ،

نماد پردازی قرآنی در شعر معاصر فلسطین ( شخصیت یوسف (ع) )

نویسندگان

علطی عبیات1 ؛ علی مطوری2 ؛ عبدالرسول الهایی3

1استادیار گروه عربی دانشگاه شهید چمران اهواز

2استادیار گروه علوم و قرآن حدیث دانشگاه شهید چمران

3دانشجوی دکتری عربی دانشگاه تهران (پردیس فارابی)

برای دانلود مقاله کلیک کن

چکیده

نمادها، همواره در دو حوزه‌ی معناگرایی و تصویرآفرینی نقش پربار داشته‌اند و همین دو خصلت ارزشمند ادبی سبب شده است تا نمادها در ساز و کار سرایندگی، به شکلی کارآمد مورد توجه قرار گیرند. شاعران نیز برای رهایی از ورطه‌­ی تاریک و ناپیدای شعارزدگی وگریز از هرگونه سانسور، راهی جز تمسک به نمادهای گوناگون نیافتند .بر همین اساس می توان گفت یکی از انگیزه های رویکرد شاعران معاصر فلسطین به سمبل(نماد)، بیان غیر مستقیم افکار واندیشه واحساسات می باشد. در این روش شاعر به منظور پربار کردن محتوای شعری و تبین اوضاع و احوال سیاسی و اجتماعی جامعه و حالات درونی خود به صورت رمز گونه، پرده از حقایق می گشاید. در میان سمبلها، نمادهای دینی به لحاظ ماهیت مذهبی و تأکید شاعران بر محتوای غنی فرهنگ قرآنی، نسبت به نمادهای حماسی، نمود بیشتری دارند. از میان نمادها­ی قرآنی شخصیت حضرت یوسف (ع) به دلیل برخورداری از پتانسیل ودلالتهای بالقوه و سازگار با تجربه درونی شاعران فلسطین،نسبت به سایر سمبلهای دینی بسامد بیشتری داشته است. شاعران فلسطینی در آثار خود ابعاد داستانی شخصیت حضرت یوسف (ع) را مورد بازنگری قرار داده، از آن، در جهت انتقال داده های ذهنی خود به شکل رمزگونه ونمادین بهره جسته اند. در ضمن شاعران فلسطین در پرداختن به این‌‌ گونه نمادها (نمادهای قرآنی) همواره وجه تحریکی و تشجیعی آنها را مد نظر داشته­‌اند. نتیجه تحقیق حاکی از آن است که فراخوانی شخصیت حضرت یوسف (ع) در شعر فلسطین، مفاهیمی چون مقاومت وپایداری،امید و رهایی ازگرداب بحرانهای سخت، را پررنگ وتقویت کرده است. روش تحقیق در این پژوهش تحلیلی و توصیفی است و سعی در پاسخ دادن به سؤالات زیر دارد:

الف: نماد چیست و چه تأثیری بر فرآیند زبان شعری دارد؟

ب: مهمترین انگیزه‌های شاعران فلسطین از کاربرد نمادین شخصیت حضرت یوسف (ع) چیست؟

ج: فراخوانی شخصیت یوسف (ع) و داستان آن، چه تأتثری بر افق شعری شاعران فلسطینی ومخاطبان آنان داشته است.

کلیدواژگان: شعر معاصر فلسطین؛ نمادهای قرآنی؛ شخصیت یوسف؛ درون مایه




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: شعر معاصر فلسطین ، نمادهای قرآنی ، شخصیت یوسف ، نماد مقاومت ، الرمز المقاومة ، الموتیف المقاومة ، استدعاء الشخصیات ،
آخرین ویرایش: شنبه 1 اسفند 1394 08:06 ب.ظ

موتیف استدعاء الشخصیات التراثیة فی شعر یـحیى السماوی - موتیف فراخوان شخصیت های گذشته در شعر یحیی سماوی

یکشنبه 25 بهمن 1394 12:46 ب.ظ

نویسنده : دکتر احمد حیدری
ارسال شده در: مقالات نقد ادبی ، موتیف ،

موتیف استدعاء الشخصیات التراثیة فی شعر یـحیى السماوی

برای دانلود مقاله کلیک کنید

چکیده

یعد الـموتیف فی الشعر من الظواهر التی تستخدم لفهم النص الأدبی؛ ولا یقوم فقط على مجرد التکرار فی السیاق الشعری، بل ما یترکه هذا التکرار من أثر انفعالی فی نفس الـمتلقی. وقد حاول الشاعر العراقی یـحیى السماوی أن یجعل من الـموتیف أداة جمالیة تخدم الـموضوع الشعری، وتؤدی وظیفة جمالیة تساعد على إثراء‌ الدلالات، و تکشف عن الإلـحاح أو التأکید الذی یسعى إلیه. و من أهم موتیفاته التی تحمل دلالات وثیقة الصلة بحیاته و نفسیته "استدعاء الشخصیات التراثیة"، فقد وردت هذه الـموتیفات فی شعره بکثافة و قد انزاحت عن معناها الـحقیقی لتحمل دلالات و رؤیً جدیدة. هذه الدراسة التی اعتمدنا فی خطتها علی الـمنهج الوصفی – التحلیلی، ترصد استدعاء الشاعر للشخصیات التراثیة ودلالاتها فی تجربة الشاعر؛ فقد وجد الشاعر طاقات غنیة فی استدعائه لهذه الشخصیات التراثیة فاتخذها أداة للإفصاح عن مشاعره، أو تجسید أفکاره؛استطاع الشاعر أن یوظّف هذه الشخصیات إما لتحفیز الهمم وإما للصبر والنضال، وإما لبیان الوضع الهش والـموقف الهزیل للأمة العربیة والإسلامیة، وإما لبیان التمرد والرفض وعدم الـخنوع.

کلیدواژگان: الشعر العراقی الـحدیث؛ الـموتیف؛ یـحیى السماوی؛ التراث؛ استدعاء الشخصیات.




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: الشعر العراقی المعاصر ، الموتیف الشعر ، التراث الشعر ، استدعاء الشخصیات ، موتیف شعر عربی معاصر ، یحیی سماوی ، الشخصیات التراثیة ،
آخرین ویرایش: یکشنبه 25 بهمن 1394 12:50 ب.ظ

استدعاء التراث فی أدب زکریا تامر

سه شنبه 20 بهمن 1394 05:05 ب.ظ

نویسنده : دکتر احمد حیدری
ارسال شده در: مقالات نقد ادبی ، زکریا تامر ،

استدعاء التراث فی أدب زکریا تامر

صلاح الدین عبدی

استادیار دانشگاه بوعلی سینا همدان

برای دانلود فایل مقاله کلیک کنید

الملخص

توظیف الشخصیه التراثیه فی الأدب العربی المعاصر، هو آخر أطوار علاقه الأدیب المعاصر بموروثه. و یعدّ التراث من مصادر الإبداع ولا یتحقق وجود الأمه دون أن تتفاعل مع تراثها تفاعلاً حیاً. والتعبیر بالشخصیه التراثیه أو توظیفها یعطی غنیً وأصاله وشمولاً لأدب الأدیب. و بما أنّ‌ الموروث أقرب إلی الذاکره الجماعیه فقد أقبل الأدباء إلی هذا الجانب شعراً و نثراً بعد نکسه حزیران 1967. أقبلوا إلی التراث یستوحونه ویستلهمونه لیستثیروا الهمم لیکون أدبهم أوثق صله بالمجتمع. ویعتمدوا علی التراث فی الوقت الذی لاتنسی فیه المعاصره والحداثه.

کذلک استلهم زکریا تامر وکغیره من الأدباء المضامین التراثیه، فاعتمد علی التراث التاریخی تاره و الأدبی تاره أخری وکذلک التراث الشعبی بین الفینه والأخری وأکد علی أن التراث الماضی یستمد شخصیاته من التاریخ الإسلامی و العربی.

تهدف هذه المقاله إلی إلقاء الضوء علی التناقضات الهائله لهذا العصر وتبیین مدی الإختلاف والتفاوت بین الماضی بقیمه النبیله الناصعه المجیده والحال بقیمه المزیفه الوضیعه النذله. وتندمج الرؤی القدیمه ببطولاتها و بسالاتها بالرؤی المعاصره بجبنها وانهزامها وهکذا یستدعی زکریا الشخصیات التراثیه فیوظّفها توظیفاً عکسیاً ویستنطقهم و یبعثهم من قبورهم لیطرح هذا السؤال و هو: لوجعلوا فی عصرنا الراهن هل استطاعوا أن یبدعوا کما أبدعوا فی الماضی أم لا؟ و زکریا تامر باعتماده علی الأسلوب التهکمی الساخر یحیی یوسف العظمه، طارق بن زیاد، و جنکیزخان، و تیمورلنک، وعمرالخیام، و أحمد شوقی، والمتنبی و أبانواس، وعبدالله بن المقفع، وغیرهم.

الكلمات الرئیسیة: استدعاء؛ الأسلوب التهکمی الساخر؛ الشخصیات التراثیه؛ زکریا تامر.




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: زکریا تامر ، الشخصیات التراثیة ، استدعاء الشخصیات ، الأسلوب التهکمی ، استدعاء ، استقطاب المکان ، التراث الشعر ،
آخرین ویرایش: سه شنبه 20 بهمن 1394 05:09 ب.ظ



تعداد کل صفحات : 2 1 2
پذیرش ترجمه از عربی به فارسی -- ترجمه از فارسی به عربی* با من تماس بگیرید 09179738783 AHMAD.HEYDARI.PGU@GMAIL.COM .. فراموش نکنید با کلیک کردن ما را در گوگل محبوب کنید. با تشکر و سپاس فراوان از نگاه پرمحبت شما


دريافت كد گوگل پلاس

دریافت کد گوگل پلاس

آمارگیر وبلاگ

ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو | Buy Website Traffic